• Każde dziecko traktujemy indywidualnie, a nasze działanie jest odpowiedzią na Jego potrzeby.
  • Nasz zespół tworzą specjaliści reprezentujący wysoki poziom wiedzy i kompetencji zawodowych.

KOMUNIKACJA ALTERNATYWNA cz.1

Porozumiewanie się jest częścią naszego życia. Dziecko  od samego początku komunikuje się ze światem różnymi dostępnymi sposobami odpowiadającymi etapowi rozwojowemu, na którym się znajduje. Umiejętności komunikacyjne ewoluują i rosną wraz z dzieckiem. Każdy rodzic z niecierpliwością czeka na pierwsze słowo swojego dziecka. Jest jednak grupa dzieci, których droga do porozumiewania się werbalnego jest utrudniona, lub wręcz niemożliwa. Właśnie takim zagadnieniom będzie poświęcony cykl informacji – KOMUNIKACJA  ALTERNATYWNA.

 

 

Złożone zagadnienie jakim jest komunikacja wymaga od nas  doprecyzowania kilku pojęć. Zapraszam zatem do zapoznania się z mini słownikiem pojęć związanych z AAC.

 WSPOMAGAJĄCE I ALTERNATYWNE SPOSOBY POROZUMIEWANIA SIĘ UŻYTKOWNIK AAC – (Augmentative and Alternative Communication – AAC) to wszelkie sposoby umożliwiające osobom ze złożonymi trudnościami komunikacyjnymi przekazywanie i odbieranie komunikatów. Obejmują procesy uzupełniające (komunikacja wspomagająca) lub zastępujące (komunikacja alternatywna) naturalną mowę i / lub pismo w celu maksymalizowania umiejętności komunikacyjnych  ich  użytkownikom, umożliwiania
im skutecznego porozumiewania się i społecznego funkcjonowania w życiu codziennym. W szerszym znaczeniu AAC jest wielodyscyplinarnym, dynamicznie rozwijającym się obszarem naukowym – teoretycznym i praktycznym,empirycznym i społecznym. Łączy w sobie działania profilaktyczne, diagnostyczne i terapeutyczne zmierzające do usuwania zaburzeń komunikacyjnych oraz przywracania umiejętności skutecznego porozumiewania się dzieci i dorosłych, bez względu na rodzaj i złożoność objawów oraz przyczyny i skutki zaistniałych dysfunkcji , zaburzeń lub ograniczeń. W przeciwieństwie do logopedii, której celem jest usprawnienie komunikacji werbalnej (rozwoju mowy
i języka), AAC za cel przyjmuje umożliwianie komunikacji w ogóle. Nie oznacza to jednak rezygnacji ze starań o rozwój mowy – tam gdzie jest to możliwe.

 ZŁOŻONE TRUDNOŚCI KOMUNIKACYJNE – (complex communication needs), to termin zaproponowany przesz ISAAC ( International Society for Augmentative and Alternative Comminication) i oznacza on dzieci i dorosłych, których mowa jest trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia (w sposób konwencjonalny, czyli
z użyciem naturalnej mowy) codzienną komunikację oraz pełnienie funkcji życiowych i społecznych. Trudności mogą występować we wszystkich formach komunikacji ,
w dowolnym środowisku i z różnymi partnerami komunikacyjnymi. Mogą być związane z niepełnosprawnością rozwojową (np. intelektualna niepełnosprawność, zespół Downa, mózgowe porażenie dziecięce, autyzm) lub nabytą (która pojawią się w wyniku choroby lub urazu np. urazy rdzenia kręgowego, stwardnienie rozsiane, wylew), powodując istotne zakłócenia w mowie, języku i/lub umiejętnościach poznawczych.

 STRATEGIA – to sposób postępowania określona kolejność procedur w dążeniu do osiągnięcia określonego celu. Strategia AAC, proces lub planowanie określonego działania w celu wykorzystania go  dla poprawy skuteczności porozumiewania się osoby ze złożonymi trudnościami komunikacyjnymi, np. przed rozpoczęciem rozmowy ustalenie jej tematu oraz dostarczenie partnerom komunikacyjnym, którzy nie znają użytkownika AAC, tablic indeksowych  z pojęciami związanymi z rozmową.

 Tworzenie umiejętności porozumiewania się jest jak dojazd do wybranego celu z dwóch rożnych stron świata.  Wysyłane sygnały i otrzymywane odpowiedzi tworzą wzór komunikacyjnych relacji. Z punktu widzenia partnera nauczanie porozumiewania się wymaga wykorzystania zbioru umiejętności, które pozwalają dziecku nabyć kompetencje komunikacyjne. Powoduje to, że między partnerem a dzieckiem muszą zaistnieć – tak bardzo potrzebne do rozwoju- tysiące pomyślnych interakcji, by rozwijać umiejętności w tym zakresie. Brak aktywności komunikacyjnych i wpływania na własne życie oraz niemożność przeżywania satysfakcjonującego kontaktu z drugim człowiekiem: matką, ojcem, bratem, nauczycielem powodują przedłużającą się sytuację odizolowania. Rozwijanie systemu komunikacji dziecka, tworzenie sytuacji sprzyjających temu rozwojowi wymaga kreatywności, otwartości i empatii. Przede wszystkim jednak opracowania planu postępowania odpowiedniego dla każdego dziecka. Proces porozumiewania się jest czymś złożonym i wieloelementowym. Bardzo istotne są warunki sprzyjające nabywaniu  potrzebnych dziecku umiejętności. Komunikacja dzieci zazwyczaj odbywa się
w rodzinie, a edukacja szkolna nawet najlepiej zorganizowana, kiedyś się kończy. Jeżeli teraz nie wykorzystamy czasu , który jest potrzebny dzieciom jak i rodzicom
by zbudować komunikacyjną więź , to w przyszłości  mogą stanąć przed problemami, które trudno im będzie rozwiązać. Im wcześniej nauczymy dziecko i jego otoczenie skutecznego porozumiewania się tym dzieci będą miały większą szansę na lepszą przyszłość.

 

Od czego zatem zacząć?

 

- wzmacniajmy i rozwijajmy aktywność dziecka, by stała się ona nicią porozumienia z komunikacyjnym partnerem,

- starajmy się, by aktywności dziecka stawały się zachowaniem komunikacyjnym,

- sprawmy, by dziecko dostrzegało skutki swoich działań, a więc nauczyło się przypisywać im praktyczne i konkretne funkcje,

- rozpoznawać sytuacje motywujące do porozumiewania się, czyli budować komunikacyjną przestrzeń wokół najbardziej ulubionych aktywności,

- twórzmy z dzieckiem kod służący porozumiewaniu się, czyli  wcześniej zidentyfikowanemu zachowaniu należy przypisywać jednoznaczne znaczenie

- zwiększajmy rozumienie przekazywanych informacji poprzez używanie przekazu wspomaganego podczas komunikacji,

- podczas kreowanej komunikacji zwiększać liczbę aktywności komunikacyjnych dziecka

- zapewniajmy dziecku w trakcie porozumiewania się odpowiednią pozycję

- inwentaryzujmy pierwszy „słownik” dziecka

 

 

 

 

Przygotowała  Monika Kromolan w oparciu o książkę M. Grycman Porozumiewanie się z dziećmi ze złożonymi zaburzeniami komunikacji. Poradnik nie tylko dla rodziców